Teskere Kime Denir? Askerlikten Günlük Hayata Uzanan Komik Bir Kelimenin Hikâyesi
Bazı kelimeler vardır, duyduğun anda kafanda bir sahne canlanır. “Teskere” de onlardan biridir. Kimi için askerlik sürecinin sonunda gelen büyük bir rahatlama, kimi için yıllardır beklenen özgürlük bileti, kimi içinse “oh be, artık sabah 6’da kalkmak zorunda değilim” diye içten içe kutlama sebebidir. Peki Teskere kime denir? Sadece askerliğini tamamlayıp terhis olan kişiye mi? Yoksa bu kelime günlük hayatta bambaşka anlamlara da mı göz kırpar?
İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak şunu söyleyebilirim: Bizim memlekette bir insanın hayatındaki “bitti sonunda” anları hiç az değildir. Üniversite biter, sınav biter, uzun bir ilişki biter, hatta bazen pazar günü akşamı bile biter ve insan pazartesi sendromuna teslim olur. Ama “teskere almak” deyince işin içinde ayrı bir hikâye vardır. Çünkü bu kelimenin içinde hem sabır hem heyecan hem de biraz “ben bunu da atlattım” havası bulunur.
Teskere Kime Denir? Kelimenin Gerçek Anlamı
Teskere kime denir? sorusunun en temel cevabı, askerlik görevini tamamlayarak terhis olan kişiye denir. Yani vatani görevini yerine getirip birlikten ayrılmaya hak kazanan asker için “teskere aldı” ifadesi kullanılır.
Eskiden askerlik, insan hayatında çok daha uzun ve dönüştürücü bir dönem olarak görülürdü. Bir genç evinden ayrılır, farklı bir şehre gider, hiç tanımadığı insanlarla aynı koğuşu paylaşır ve bambaşka bir düzenin içine girerdi. Teskere günü ise bu uzun maceranın final sahnesi olurdu.
Bir nevi dizinin sezon finali gibi düşünün. Ama burada senaryoyu sen yazmıyorsun, komutan yazıyor.
Sabah erken kalkmalar, nöbetler, içtimalar, bot bağlama telaşları derken gün gelir ve asker eline o beklenen belgeyi alır. O an yüzünde hem mutluluk hem de garip bir boşluk olur.
Çünkü insan bazen kurtulmayı beklediği şey bitince bile “Şimdi ne olacak?” diye düşünür.
Teskere Alan Askerin Klasik Halleri
Teskere günü askerlerin davranışları neredeyse evrensel bir komedi malzemesidir. Herkesin yüzünde aynı ifade vardır:
“Bitti mi gerçekten?”
Ama bu sorunun cevabını aldıktan sonra bile insan hemen inanamıyor.
Mesela yıllardır eve dönmeyi bekleyen asker, son gün geldiğinde garip şekilde duygulanabilir.
Arkadaşına şöyle der:
— Kardeşim, yarın evdeyim.
— Seviniyor musun?
— Seviniyorum da… Sabah kalkınca ne yapacağımı bilmiyorum.
Çünkü askerlik düzeni insanın beynine yerleşir. Bir süre sonra evde annesi:
— Oğlum kalk, kahvaltı hazır.
dediğinde eski asker refleksle:
— Emredersiniz!
diyebilir.
Sonra iki saniye durup kendi kendine:
“Ben ne yaptım şimdi?”
diye düşünür.
Teskere Sadece Askerlikle Sınırlı Bir Kelime mi?
Günümüzde “teskere” kelimesi sadece askerlik bağlamında kullanılmaz. İnsanlar bazen mecazi anlamda da kullanır. Bir işten ayrılan, zorlu bir dönemi bitiren veya uzun süredir beklediği bir süreci tamamlayan kişiler için esprili şekilde “teskeremi aldım” denebilir.
Mesela sabah 8 akşam 6 çalışan biri, yıllarca aynı şirkette mücadele ettikten sonra istifa ederse arkadaşları şöyle diyebilir:
— Abi sen de sonunda teskereyi aldın.
Çünkü hayat bazen gerçekten uzun bir askerlik dönemi gibi hissedilebilir.
Pazartesi sabahı alarm çalar.
Telefonun ekranına bakarsın.
Saat 07.00.
İç ses:
“Ben bunu neden yaşıyorum?”
Sonra işe gidersin.
Akşam eve dönersin.
Ertesi gün aynı döngü.
Bir noktada insan kendi kendine “Benim de bir gün teskere almam lazım” diyebilir.
İzmir’de Teskere Muhabbetleri
İzmir’de büyüyen biri olarak şunu fark ettim: Bizim şehirde insanlar hayatı biraz daha sohbet ederek yaşar. Bir yerde oturup çay içerken konu bir anda askerlik anılarına gelebilir.
Bir amca başlar:
“Biz askerdeyken…”
Zaten bu cümle geldi mi herkes bilir ki en az 20 dakikalık bir hikâye başlıyor.
Çünkü askerlik anıları biraz böyledir. Herkesin anlatacak bir hikâyesi vardır.
Biri nöbet hikâyesini anlatır, biri komik bir arkadaşını anlatır, biri de mutlaka “Bizim zamanımızda…” diye başlayan cümleyi kurar.
Benim en komik bulduğum taraf ise insanların yıllar geçse bile bazı askerlik detaylarını unutmaması.
Adam çocuğunun doğum tarihini zor hatırlar ama 15 yıl önce birlikte nöbet tuttuğu arkadaşının lakabını saniyesinde söyler.
Beyin gerçekten ilginç bir yer.
Teskere Almak ve Özgürlük Hissi
Teskere kime denir? sorusunun altında aslında büyük bir duygu vardır: özgürlük.
Çünkü teskere sadece bir kâğıt parçası değildir. Bir dönemin kapandığını gösterir.
Bir insan uzun süre belirli kurallarla yaşadıktan sonra tekrar kendi hayatına döner. İstediği saatte kalkmak, istediği yere gitmek, sevdiği insanlarla vakit geçirmek farklı bir his yaratır.
Ama komik olan şu ki insan özgürlüğe kavuşunca bazen ne yapacağını şaşırır.
Mesela:
İlk hafta:
“Artık istediğim zaman uyuyacağım.”
İkinci hafta:
“Biraz düzen lazım galiba.”
Üçüncü hafta:
“Eskiden sabah erken kalkıyordum, şimdi niye kalkamıyorum?”
İnsan kendine bile alışmakta zorlanabiliyor.
Kendi Kendimize Verdiğimiz Küçük Teskereler
Hayatta herkesin görünmez bir teskere listesi vardır.
Bazen kötü bir alışkanlıktan kurtulmak için,
bazen zor bir dönemden çıkmak için,
bazen de sürekli ertelediğimiz bir şeyi tamamlamak için kendi kendimize teskere veririz.
Ben mesela bazen kafamın içinde gereksiz toplantılar düzenliyorum.
Gece yatağa giriyorum.
Beynim:
“Bugün söylediğin o cümleyi hatırlıyor musun?”
Ben:
“Hayır, lütfen.”
Beynim:
“Hatırlatıyorum.”
Ve saat gece 02.00.
İnsan bazen kendi düşüncelerinden bile teskere almak istiyor.
Ama hayat böyle bir şey. Her şeyin hemen bitmesini beklemek yerine bazı süreçlerden geçiyoruz.
Teskere Alanlara Söylenecek En Güzel Sözler
Bir kişinin teskere alması sadece onun değil, ailesinin ve yakın çevresinin de sevindiği bir olaydır. Çünkü herkes o sürecin tamamlanmasını bekler.
Teskere alan birine genellikle:
“Gözün aydın.”
“Geçmiş olsun.”
“Hayatın hayırlı olsun.”
gibi güzel dileklerde bulunulur.
Ama bence en gerçekçi cümle şudur:
“Artık sıra hayata dönmekte.”
Çünkü askerlik biter ama hayat devam eder.
Yeni sorumluluklar, yeni hedefler ve yeni mücadeleler başlar.
Teskere Kelimesinin Bize Öğrettiği Şey
Belki de Teskere kime denir? sorusunun cevabı sadece askerlik yapan kişi değildir. Teskere, bir şeyi sabırla tamamlayan herkesin hikâyesinde vardır.
Bir sınavı geçen öğrenci de kendi çapında teskere alır.
Zor bir dönemi atlatan insan da.
Korktuğu bir şeyi yapan kişi de.
Çünkü hayat boyunca küçük küçük görevlerimiz olur. Bazılarını severek yaparız, bazılarını söylene söylene tamamlarız.
Ama günün sonunda hepimiz bir noktada dönüp:
“Bunu da atlattım.”
deriz.
Belki de en güzel teskere budur.
İnsanın kendi hayatındaki zorluklardan başarıyla çıkıp kendine verdiği küçük bir teşekkür belgesi…
Yani kısacası Teskere kime denir? sorusunun cevabı askerlik görevini bitiren kişi olsa da, kelimenin taşıdığı anlam bundan çok daha büyüktür. İçinde beklemek vardır, sabretmek vardır, gülmek vardır ve sonunda gelen o büyük rahatlama vardır.
Çünkü bazı bitişler gerçekten yeni başlangıçların habercisidir. Tıpkı İzmir’de akşamüstü sahilde yürürken “oh be” dediğin an gibi… Bir şey kapanır, başka bir şey başlar. Hayat da zaten biraz böyle ilerler. Kimi zaman nöbet tutarak, kimi zaman kahve içerek, kimi zaman da kendi düşüncelerimizle mücadele ederek…
Ama eninde sonunda hepimiz kendi teskeremizi bir şekilde alırız.
Okuyucularımıza “Teskere kime denir” konusunda faydalı bilgiler sunmaya çalıştık. Ketencidizayn ekibi olarak bizi okumaya devam edin!